انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از بوئینگ، در سال ۲۰۱۴، جردن النبرگ، ریاضیدان و نویسنده آمریکایی، راهی پیدا کرد تا یکی از گمانهزنیهای قدیمی دنیای نشر را بهصورت عددی و قابل اندازهگیری نشان دهد: اینکه بیشتر مردم کتابهایی را که میخرند، هرگز به پایان نمیرسانند. او این معیار را «شاخص هاوکینگ» نامگذاری کرد؛ نامی که بهطعنه به کتاب معروف استیون هاوکینگ، تاریخچه مختصر زمان، اشاره دارد؛ اثری که سالهاست به عنوان «ناخواندهترین کتاب تاریخ» شناخته میشود.
روش النبرگ مبتنی بر استفاده از قابلیت «برجستهسازیهای محبوب» در کتابخوان کیندل آمازون بود. این قابلیت به کاربران نشان میداد که پنج بخش از هر کتاب بیشترین علامتگذاری یا هایلایت را توسط خوانندگان داشتهاند. فرض او ساده اما هوشمندانه بود: اگر این برجستهسازیها در سراسر کتاب پراکنده باشند، به احتمال زیاد خوانندگان تا بخشهای پایانی هم پیش رفتهاند. اما اگر همه این نشانهها در فصلهای ابتدایی متمرکز شده باشند، معنایش این است که بیشتر افراد خیلی زود از ادامه خواندن منصرف شدهاند. نتیجه نهایی به صورت درصدی بیان میشد که نشان میداد خواننده متوسط، به طور تقریبی تا چه میزان از کتاب را میخواند.
نتایج بهدستآمده تصویری بیرحمانه از عادتهای واقعی کتابخوانی ارائه داد. کتاب Hard Choices نوشته هیلاری کلینتون تنها امتیاز ۱.۹ درصد را ثبت کرد؛ عددی که نشان میداد اغلب خریداران تقریباً بلافاصله پس از شروع، خواندن را متوقف کردهاند. اثر سنگین و نظری توماس پیکتی، سرمایه در قرن بیستویکم، با وجود تاثیر گستردهاش در مباحث اقتصادی و سیاسی، تنها به ۲.۴ درصد رسید. شوخی بیپایان دیوید فاستر والاس، که از شاهکارهای ادبیات پستمدرن محسوب میشود، ۶.۴ درصد را ثبت کرد و تاریخچه مختصر زمان استیون هاوکینگ نیز به عدد ۶.۶ درصد بسنده کرد.
این آمارها نشان میدادند که حتی شهرت نویسنده، تحسین منتقدان یا اهمیت تاریخی یک کتاب، تضمینی برای خواندهشدن آن نیست. در مقابل، برخی آثار عامهپسند یا داستانی عملکرد بهتری داشتند. پنجاه طیف گری به ۲۵.۹ درصد رسید، گتسبی بزرگ اثر اف. اسکات فیتزجرالد ۲۸.۳ درصد را ثبت کرد و اشتعال، دومین جلد از مجموعه هانگر گیمز، با ۴۳.۴ درصد نشان داد رمانهای پرکشش شانس بیشتری برای همراه نگه داشتن خواننده دارند.
اما شگفتانگیزترین نتیجه به کتاب سهره طلایی نوشته دونا تارت تعلق داشت. این رمان حجیم و ادبی، برخلاف انتظار، امتیاز ۹۸.۵ درصد را به دست آورد؛ عددی که تقریباً به این معناست که هر کسی خواندن آن را شروع کرده، تا پایان ادامه داده است. نتیجهای که برای بسیاری از منتقدان و ناشران غافلگیرکننده بود و نشان میداد حجم بالا یا ادبیبودن الزاماً مانع خواندهشدن یک اثر نیست.
پس از انتشار این تحلیلها، آمازون دسترسی عمومی به دادههای «برجستهسازیهای محبوب» را محدود کرد و این شاخص را عملاً برای کاربران عادی و پژوهشگران دشوارتر ساخت. با این حال، ایده النبرگ تاثیر خود را گذاشت و بحثهای گستردهای درباره عادتهای واقعی مطالعه، فاصله میان خرید کتاب و خواندن آن، و حتی نقش شبکههای اجتماعی در نمایش ظاهری کتابخوانی به راه انداخت.
در نهایت، پیام شاخص هاوکینگ ساده و تلخ است: آن کتابهای قطور و شیک که با افتخار در قفسهها چیدهایم، بیش از آنکه خوانده شوند، نماد هویت فرهنگی ما هستند. از نظر آماری، احتمال زیادی وجود دارد که بیشتر ما خواندن بسیاری از آنها را حوالی فصل دوم رها کرده باشیم.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از نیویورک تایمز، اینکه دانشآموزان دیگر کتاب کامل نمیخوانند، صرفاً یک تغییر در برنامه درسی نیست؛ نشانه تغییری عمیقتر در نسبت ما با متن، زمان و معناست. مدرسه، که زمانی محل تمرین صبر، مکث و همنشینی طولانی با یک روایت بود، امروز بیش از پیش به ایستگاهی برای عبور سریع از گزیدهها بدل شده است؛ تکههایی از داستانها، پاراگرافهایی از رمانها و جملههایی که باید هرچه زودتر «پاسخمحور» مصرف شوند.
در گزارش نیویورکتایمز، معلمان از دانشآموزانی میگویند که توان نشستن با یک کتاب را از دست دادهاند. اما پرسش اساسی شاید این نباشد که «چرا نوجوانان حوصله ندارند»، بلکه این باشد که چه چیزی در ساختار آموزش، خواندن را به کاری طاقتفرسا تبدیل کرده است. وقتی از سالهای ابتدایی مدرسه، متن همواره کوتاه، تکهتکه و آزمونمحور است، طبیعی است که کتاب کامل در دبیرستان شبیه دیواری بلند به نظر برسد.
برنامههای درسی مبتنی بر گزیدهخوانی، در ظاهر تنوع میآفرینند: دهها نویسنده، ژانرهای مختلف، موضوعات گوناگون. اما این تنوع اغلب به بهای از دست رفتن «عمق» تمام میشود. کتاب کامل فقط مجموعهای از صفحات نیست؛ تمرینی است برای دنبال کردن یک منطق روایی، تحمل ابهام، تغییر نظر در طول زمان و زیستن با شخصیتها. چیزی که با خواندن یک فصل یا یک پاراگراف قابل جایگزینی نیست.
این وضعیت بیارتباط با فرهنگ دیجیتال هم نیست. در جهانی که ویدیوهای کوتاه، اسکرول بیپایان و پاسخهای فوری غالباند، مدرسه بهجای مقاومت، اغلب خود را با این منطق تطبیق داده است. نتیجه، نسلی است که بهخوبی میتواند «اطلاعات» را مصرف کند، اما در مواجهه با متنهای بلند، دچار خستگی و گسست میشود. همان شکافی که سالها پیش منتقدان آموزش با پرسشی ساده مطرح کردند: چرا بچهها نمیتوانند بخوانند؟
با این حال، گزارش نشان میدهد که مسئله صرفاً ناتوانی دانشآموزان نیست. هرجا معلمی انتظار را بالا برده، کتابی را جدی گرفته و زمان کافی برای خواندن و گفتوگو فراهم کرده، دانشآموزان «به موقعیت پاسخ دادهاند». این نکته مهمی است: علاقه به داستان نمرده، فقط کمتر به آن فرصت داده میشود.
کتاب کامل، بهویژه در کلاس ادبیات، یک پروژه جمعی است. همه از نقطهای مشترک آغاز میکنند و درباره متنی واحد، با تفسیرهای متفاوت، گفتوگو میکنند. این تجربه، فراتر از مهارت خواندن، نوعی تمرین شهروندی است: شنیدن، مخالفت کردن، تغییر نظر دادن. چیزی که هیچ آزمون استانداردی نمیتواند آن را اندازه بگیرد.
شاید مسئله اصلی این نباشد که نوجوانان دیگر کتاب نمیخوانند، بلکه این باشد که نظام آموزشی، دیگر چندان به خواندن بهعنوان کنشی زمانبر، پرریسک و انسانی باور ندارد. تا وقتی کتاب باید خودش را با منطق سرعت، سنجشپذیری و بیحاشیه بودن وفق دهد، طبیعی است که ناتمام بماند؛ درست مثل خوانندهای که هرگز فرصت نمیکند تا به آخر داستان برسد.
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی

سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): کتاب «ظهور هوش مصنوعی؛ پیامدها و کاربردهای آن در کتابخانههای دانشگاهی» به قلم علی نجفی، فاطمه شیخشعاعی و محمدرضا نجفی، ترجمه شده و انتشارات چاپار منتشر کرده است.
با توجه به مقدمه، مخاطبان اصلی این کتاب ۱۴ فصلی، کتابداران و دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانششناسی هستند. تدوینگران این منبع تخصصی تاکید دارند که کتابداران باید نهتنها با رفتار اطلاعاتی انسان، بلکه با رفتارها و اصول عملیاتی سیستمهای هوشمند و آنچه که ما میتوانیم آن را رفتار اطلاعاتی ماشین بنامیم، نیز هماهنگ شوند.
بنابراین این کتاب با مجموعهای از مطالعات موردی آغاز میشود که ابتکارات نهادی را نشان میدهد که چگونه کتابخانههای دانشگاهی شروع به تعامل معنادار با هوش مصنوعی کردهاند.
کاربرد هوش مصنوعی در کتابخانههای دانشگاهی چه پیامدهایی دارد؟
پدیدآوران کتاب تاکید دارند، بررسی نقش کتابخانه دانشگاهی در حوزه رو به گسترش هوش مصنوعی، هم بهموقع و هم ضروری است. چرا؟ آنها معتقدند، با توجه به اینکه هوش مصنوعی دهههاست توجه محققان و متخصصان فناوری را به خود جلب کرده، مدتها است که با گمانهزنیهای تخیلی و جستجوی نوآوری همراه بوده است. درحالی که هوش مصنوعی زمانی به قلمرو داستانهای علمی تخیلی محدود بود، اکنون محور مهمی از پیشرفت فناوری را نشان میدهد.
ضرورت بررسی نقش کتابخانهها، درحالی تاکید میشود که مفهوم هوش مصنوعی برای کتابخانهها پدیده جدیدی نبوده و از اوایل دهه ۱۹۸۰، کتابداران شروع به پیشبینی تغییر از اتوماسیون سنتی به سیستمهایی با هوش ماشینی کردند. در طول ۴۰ سال گذشته، این حرفه با پیامدهای این تحول که اغلب بهعنوان تهدیدی بالقوه برای نقش کتابدار بهعنوان متولی اطلاعات درگیر بوده و البته این نگرانی قابل درک است.
پدیدآوران در بخش دیگری از مقدمه به نقش تاریخی کتابداران بهعنوان واسطه دسترسی به دانش اشاره میکنند و ادامه میدهند: «بسیاری از مهمترین پیشرفتهای فناوری قرن گذشته با هدف دموکراتیزه کردن و تمرکززدایی از دسترسی به اطلاعات انجام شدهاند.» و در نهایت نتیجه میگیرند که «ادغام هوش مصنوعی در این پیشرفتها، فرآیندهای کشف، سازماندهی و انتشار اطلاعات را به طرز چشمگیری تغییر داده است.»
پدیدآوران در ادامه و بخش دیگری از مقدمه، تاثیرگذاری هوش مصنوعی بر جریان نشر اطلاعات را با اثرگذاری تاریخی اختراع دستگاه چاپ مقایسه میکنند؛ «همانطور که اختراع دستگاه چاپ توسط یوهانس گوتنبرگ، دسترسی عمومی به دانش را متحول کرد، هوش مصنوعی اکنون درحال تغییر شکل چشمانداز اطلاعات معاصر است. در این الگوی جدید، موتورهای جستجو و الگوریتمهای اساسی آنها به معادل مدرن دستگاه چاپ تبدیل شدهاند.
انحصار تقریباً کامل گوگل بهعنوان پورتال غالب برای بازیابی اطلاعات، دسترسی بیسابقهای به اطلاعات را برای میلیونها کاربر سراسر جهان فراهم کرده است. این قدرت با ادغام هوش مصنوعی در عملکرد موتور جستوجو بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. بدون هوش مصنوعی، یک موتور جستجو صرفاً از طریق منطق ابتدایی بازیابی نتایج ثابت براساس تطابق مستقیم کلمات کلیدی عمل میکند.»
چالش کتابدار و هوش مصنوعی چقدر واقعی است؟
تا اینجا به ضرورت بهرهگیری از هوش مصنوعی در شاخهها مختلف بهویژه علم اطلاعات و دانشششناسی یا همان علم کتابداری پاسخ داده شد؛ با این وجود، یک پرسش همچنان وجود دارد، آیا کتابدار باید مهندس و متخصص علوم کامپیوتری باشد یا آشنایی با نحوه خدماتدهی در کتابخانه کافی است؟
پدیدآورندگان کتاب «ظهور هوش مصنوعی؛ پیامدها و کاربردهای آن در کتابخانههای دانشگاهی» در پاسخ به این پرسش به تحولات تاثیرگذار بر علم کتابداری و جریان خدماتدهی کتابداران اشاره میکنند.
«کتابداران در موقعیت ویژهای برای مقابله با چالشهایی هستند که هوش مصنوعی(AI) برای حرفهشان به ارمغان میآورد. کتابخانهها هزاران سال است که وجود دارند و دائماً در حال تکامل برای برآوردن نیازهای درحال تغییر جوامع خود هستند.»
در ادامه همین پاسخ کوتاه، به یک پیشینه طولانی از همزیستی کتابداران با تحولات فناوری اشاره شده و کتابخانههای دانشگاهی مهمترین مصداق در پاسخ به نگرانی کتابداران درباره تاثیرگذاری هوش مصنوعی بر تداوم ارائه خدمات کتابخانهای است؛ «امروزه، کتابخانههای دانشگاهی خدمات دیجیتالی خود را نهتنها با ارائه کتابهای الکترونیکی و مقالات، مجلات، بلکه با کمک به کاربران دریافتند و استفاده از ابزارهای نرمافزاری مختلف را گسترش دادهاند.
درحالی که برخی از کتابداران ممکن است، بهدلیل عدم تخصص فنی، احساس کنند که برای تعامل با هوش مصنوعی آمادگی کافی ندارند، مهم است که بدانیم بسیاری از آنها قبلاً در کارهای روزمره حرفهای خود با سیستمهای مبتنی بر هوش مصنوعی تعامل داشتهاند. حتی کسانی که با مکانیک اساسی هوش مصنوعی ناآشنا هستند، احتمالاً تجربه گستردهای در پیمایش و آموزش الگوریتمهای جستجوی پیشرفته دارند.
همانطور که کتابداران برای کمک به کاربران در پیمایش علائم کتابخانه و طرحبندیهای فضایی نیازی به تخصص در نقشهکشی ندارند، برای مشارکت معنادار در بحثهای مربوط به هوش مصنوعی نیز نیازی به تخصص در علوم کامپیوتر ندارند؛ بلکه آنچه ضروری است، کنجکاوری و تمایل به کاوش است.»
بازگشت به پرسش نخست
کتاب «ظهور هوش مصنوعی؛ پیامدها و کاربردهای آن در کتابخانههای دانشگاهی» تصویری اجمالی از چگونگی شروع استفاده برخی کتابداران از هوش مصنوعی، در کار خود ارائه میدهد. مباحث این منبع تخصصی به سه بخش تقسیم و در ۱۴ فصل تشریح شده است:
بخش دوم عنوان کتاب، یعنی پیامدها و کاربردهای هوش مصنوعی در کتابخانههای دانشگاهی، نگاه جزئیتر و البته تخصصی پدیدآورندگان را نشان میدهد. آنها درباره چرایی انتخاب «کتابخانههای دانشگاهی» آوردهاند: «درحالی که ممکن است استدلال شود که کتابخانههای عمومی برای معرفی هوش مصنوعی به عموم مردم مناسبتر هستند، کتابخانههای دانشگاهی جایگاه متمایزی دارند.
آنها میتوانند سواد هوش مصنوعی را با برنامههای سواد اطلاعاتی موجود همسو کنند، با ذینغعان درون دانشگاهی مشارکتهای استراتژیک ایجاد کنند و از اساتید و دانشجویان حمایتهای حیاتی ارائه دهند. با انجام این کار، آنها نقش خود را بهعنوان تسهیلکنندگان تعامل آگاهانه با فناوریهای نوظهور تایید میکنند.
کتابداری در پیوند با هوش مصنوعی
پرسش دیگر درباره چگونگی ارتباط کتابداران دانشگاهی با هوش مصنوعی است؟ نتیجه این همزیستی چیست؟
پدیدآوران کتاب «ظهور هوش مصنوعی؛ پیامدها و کاربردهای آن در کتابخانههای دانشگاهی» معتقدند: «در پشت صحنه، کتابداران دانشگاهی بهطور پیوسته هوش مصنوعی را در مجموعهها و گردشهای کاری خود ادغام کردهاند و از این فناوریها برای افزایش قابلیت کشف و دسترسی به اطلاعات استفاده میکنند.
یکی از پیشرفتهای قابلتوجه، کاربرد هوش مصنوعی برای غنیسازی قراردادهای مرتبط با تصاویر، مقالات علمی و پایاننامهها بوده است، نوعی نوآوریای که قابلیتهای سازماندهی و بازیابی مجموعههای دانشگاهی و واسپاری سازمانی را تا حد زیادی بهبود بخشیده است.»
با این وجود پدیدآورندگان به آسیبشناسی این تعامل نیز نیمنگاهی داشتهاند و آوردهاند: «علیرغم علاقه روزافزون به کاربرد عملی هوش مصنوعی در کتابخانههای دانشگاهی، بخش زیادی از پتانسیل آن در مرحله مفهومی یا تجربی باقی مانده است.»
آیندهپژوهی درباره کاربردهای نوظهور و آیندهنگر هوش مصنوعی، مبحث پایانی کتاب «ظهور هوش مصنوعی؛ پیامدها و کاربردهای آن در کتابخانههای دانشگاهی» است. کاربردهای نوظهور و آیندهنگر هوش مصنوعی و اهمیت پرداختن به پرسشهای اخلاقی، مرتبط با حریم خصوصی و معرفتشناختی که با فناوریهای هوش مصنوعی همراه هستند، ازجمله مباحث پایانی کتاب است.
بهنظرمیرسد، توجه پدیدآورندگان به پیشبُرد مباحث براساس مطالعات موردی، از نقاط قوت کتاب است.
کتاب «ظهور هوش مصنوعی؛ پیامدها و کاربردهای آن در کتابخانههای دانشگاهی» را انتشارات چاپار در ۳۰۴ صفحه و ۵۰۰ نسخه منتشر کرده که از سری انتشارات انجمن کتابخانههای دانشگاهی و پژوهشی در موضوع کتابداری است.
فهرست مطالب
مقدمه ..................................................................................................................................................*
فصل اول 1
چرا به هنر بپردازیم؟ 2
اندیشیدن دربارهی هنر 3
گذشته، حال و آینده 5
الهام خلاقانه 6
ملاحظه و آفرینش هنری 7
فصل دوم 13
آشنایی با هنر درمانی و کار گروهی 13
هنر درمانی؛ پارهای از تعریفها 14
هنر درمانی تاریخچه ی مختصر 15
برخی از مزیت های هنردرمانی 19
هنر درمانی و گوناگونی 21
هنر درمانی و فعالیت های هنری 22
چرا کار گروهی؟ 23
چرا هنر؟ 25
روش های مختلف هنر درمانی گروهی 25
رویکرد کارگاه هنری آزاد 26
گروههای موضوعمحور 27
گروه های هنری تحلیل گروهی 27
هنر درمانی تعاملی گروهی 28
گروه های هنر روان درمانی 28
چرا استفاده از موضوع؟ 30
کاربرد انعطاف پذیر موضوع ها 31
هنر درمانی برای همه 34
فصل سوم 39
تشخیص و هنردرمانی 39
ارزیابی سیستمهای خانوادگی 41
تشخیص مستمر بازتاب زندگی خانوادگی 42
بیان هیجانهای فوری و انتقال 44
هنر درمانی با زوجها (زوجها در گروه) 45
بینش: مقابله با سوگ و غم 46
رسانه به عنوان ابزاری برای رشد 47
آگاهی از پویاییهای خانواده 48
ادراکات تصوری بدن 49
وسیلهای برای رهاسازی هیجانها 49
مشاهدهی نیمهخودآگاهی 50
بررسی دوره زندگی 51
یادآوری: عامل تجربهی لذت 52
تعریف هنر درمانی 53
فصل چهارم 55
چگونه از هنردرمانی کمک بگیریم؟ 55
تحول نمادین 58
نمادها و تصاویر 59
نمادها و خواب مصنوعی 63
هویت و هنر 63
فصل پنجم 67
آمادگی برای انجام هنر درمانی(افزایش خلاقیت) 68
موج درمانکننده 68
نمادی اساسی 68
هفت راه برای دستیابی به خلاقیت و تقویت آن 69
فصل ششم 76
امروز شروع کنید از همین ساعت همین حالا ! 76
شش راه برای شروع 77
با آثار هنری خود چه باید کرد؟ 80
خلق نمادی غمانگیز چه پیامدی خواهد داشت؟ 82
آیا باید اثر خود را به دیگران نشان دهیم؟ 83
آیا باید همزمان روی چند نماد هنری کار کرد؟ 84
فصل هفتم 86
هنر نقاشی 86
نحوهی عملکرد نقاشیدرمانی 86
اسلوبهای بهکاررفته در نقاشی 89
استفاده از نقاشی برای تنظیم اهداف 91
فصل هشتم 100
موسیقی 100
نحوهی عملکرد موسیقیدرمانی 104
شیوههای مورد استفاده در موسیقی 106
بگذار باشد! 107
فصل نهم 112
هنر نمایش 112
منشأ هنر نمایش 113
هنر نمایش چگونه عمل میکند؟ 114
نحوهی عملکرد نمایشدرمانی 116
پیشتازان فضا و هورتا 117
کار با کودکان 118
حافظهی هیجانی 120
تمرین: تجربهی حافظهی هیجانی 121
روشهای بهکاررفته در نمایش 122
فصل یازدهم 131
هنر شعر 131
نحوه عملکرد شعر درمانی 133
اسلوبهای بهکاررفته در شعر 134
نوشتن شعر خودتان 138
فصل یازدهم 147
داستان ها 147
نحوهی عملکرد داستاندرمانی 149
روشهای بهکاررفته در داستاننویسی 152
طرح داستان 152
ساختار 153
شخصیتپردازی 154
نمادها 154
یک داستان 155
انتخاب داستان هایی برای خودتان 156
سه داستان 159
فصل دوازدهم 165
چند رسانه ای در هنر درمانی 167
فصل سیزدهم 171
هنر زندگی موفق 173
منابع: 178
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی