انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - سید احسان مصطفیزاده، پژوهشگر و مدرس دانشگاه: «ملتهایی که کتاب نمیخوانند، محکوماند دوباره همان راههای رفته را بپیمایند.» این جمله که منسوب به علامه اقبال لاهوری، فیلسوف و نویسنده آسیایی است، را اگر به عنوان یک اصل درنظر بگیریم دیگر در خصوص ضرورت کتاب و کتابخوانی نیاز نیست سخنی گفته شود و باز اگر بپذیریم که بهترین سن برای آشنایی و وابستگی به کتاب، کودکی است دیگر از اهمیت آموزش و آشتی با کتاب نباید سخنی گفت. در خصوص ضرورت این موضوع به اندازه کافی و حتی بیشتر، محتوا تولید و منتشر شده است، اما شاید باز به بهانه مهرماه و آغاز سال تحصیلی همچنان این تلنگر و تذکر لازم باشد که اگر به دنبال کتابخوان شدن نسل آینده هستیم، بعد از خانواده این موضوع را باید در مدارس بصورت جدی، مستمر و اثربخش دنبال کنیم. اگر مدرسه را بهعنوان نخستین محیط اجتماعی رسمی برای کودکان بدانیم، بدون تردید این جامعه کوچک نقشی تعیینکننده در شکلگیری شخصیت فکری ما دارد.
جای خالی «زنگ مطالعه» یا «زنگ کتابخوانی» در مدارس کشور سالهاست که مورد بحث کارشناسان، مسئولان و منتقدان است. هرچند در ایران چیزی تحت این عناوین بهطور رسمی در همه مدارس ثابت و اجباری نیست، اما طرحها و برنامههای مقطعی موردی خاصی در برخی از مقاطع تحصیلی در این خصوص صورت میگیرد. وزارت آموزش و پرورش با کمک مجموعههایی مانند نهاد کتابخانههای عمومی کشور در سالهای اخیر چند بار طرح «زنگ کتابخوانی» را در برخی مدارس بهصورت آزمایشی یا مناسبتی اجرا کردهاند اما همچنان این موضوع بصورت سراسری، دائمی و ثابت در برنامههای آموزشی دانشآموزان قرار نگرفته است.
چندین بار این موضوع در مقاطع مختلف توسط رسانهها، مسئولان و دغدغهمندان حوزه آموزش و فرهنگ تذکر داده شده و پیشنهادهای مختلفی هم روی میز قرار گرفته است اما متاسفانه همچنان زنگ کتابخوانی بهصورت دائمی در برنامه درسی مدارس گنجانده نشده است. هرچند بعضی مدارس، با ابتکار مدیر یا معلمان «زنگ مطالعه» یا معرفی کتاب را در برنامه هفتگی خود دارند اما این موضوع باید در سیستم آموزشی کشور نهادینه شود و در جایجای ایران عزیز، دانشآموزان در ۹ ماه تحصیل خود حداقل با ۹ عنوان کتاب مناسب و مرتبط آشنا شوند. البته که مطالعه و کتابخوانی را البته نباید به عنوان یک تکلیف اجباری به دانشآموز تحمیل کرد بلکه باید با روشهای جذاب، توسط معلمان و اساتید متخصص حوزه کتابخوانی به عنوان یک فعالیت داوطلبانه و لذتبخش در برنامه تحصیلی و آموزش طول سال قرار داد.
آشنایی با آثار نویسندگان، مطالعه کتابهای مختلف، تقویت مهارتهای خواندن و نگارش، افزایش تمرکز، ایجاد عادت مطالعه روزانه و قرار گرفتن در اتمسفر کتابخوانی را از اصلیترین ویژگیهای راهاندازی «زنگ مطالعه» یا «زنگ کتابخوانی» میتوان برشمرد. در طول سال البته به دلیل مناسبتهای خاص مانند «هفته کتاب و کتابخوانی»، «دهه فجر» یا ایام ملی و مذهبی؛ نمایشگاههای کتاب و مسابقات کتابخوانی در مدارس برگزار میشود که این حرکتها بیش از آنکه به نهادینهشدن فرهنگ کتابخوانی بینجامد، جنبه نمادین دارد. در مقابل البته کمبود زیرساختهای کتابخانهای در مدارس، به روز نبودن و ضعیف بودن منابع در کتابخانههای فعال، عدم آشنایی معلمان با شیوههای نوین «گفتوگوی کتاب» یا مدیریت زنگ مطالعه نیز از مهمترین چالشهای پیشروی این موضوع است.
زنگ مطالعه در مدارس ایران طی سالهای اخیر بارها بهعنوان راهکاری برای تقویت فرهنگ کتابخوانی توسط کارشناسان مختلف مطرح شده است؛ اما شواهد و بررسیها نشان میدهد این طرح هنوز از مرحله شعار و اجرای مقطعی و موردی فراتر نرفته و به یک برنامه پایدار آموزشی تبدیل نشده است. مرحوم دکتر شریعتی در جایی نوشته است: «انسان زاده نمیشود، ساخته میشود؛ و کتاب یکی از سازندگان اصلی اوست.» زنگ مطالعه را میتوان فرصتی بینظیر برای ساختن و پرورش نسل کتابخوان بدانیم، نسلی که نهتنها در مهارتهای علمی و تحصیلی رشد میکند، بلکه در اندیشه، گفتار و رفتار نیز عمق مییابد. با این حال، تحقق این آرمان نیازمند تقویت کتابخانههای مدارس، آموزش معلمان، اختصاص بودجه پایدار و احترام به سلیقه و آزادی انتخاب دانشآموزان است. در غیر این صورت، زنگ مطالعه همچنان در حد یک شعار فرهنگی باقی خواهد ماند و نمیتواند پاسخگوی بحران کتابنخوانی در جامعه باشد.
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی
جهت تهیه جزوات به سایت زیر مراجعه کنید :
http://derakhtesabz.farsfile.ir/
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی

سرویس بینالملل خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - الهه شمس: پوشپیندر خانکا روزنامهنگاری است که با نشریات گاردین، آبزرور و ایندیپندنت، همچنین شبکهٔ خبری ITN و رادیو ABC همکاری کرده است. او که نویسنده کتاب «خواندن جهان: راهنمای کشور به کشور بهترین کتابها درباره آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین» است در یادداشت جدید خود توضیح میدهد: برای من، همهچیز با کلمبیا و گابریل گارسیا مارکز آغاز شد. با خواندن صد سال تنهایی، سفری جادویی-واقعگرایانه را در میان شادیها و مصیبتهای این سرزمین پیمودم. پس از آن، در مسیر خواندن حدود ۲۰۰ کتاب از گوشهوکنار جهان، به وضوحی دست یافتم که گزارشهای خبری بهندرت آن را عرضه میکنند.
آیا قفسههای کتاب شما زیر بار سنگین آثار نویسندگان سفیدپوستِ اروپایی و آمریکایی خم شدهاند؟ آیا شنیدن نام «ادبیات خارجی» شما را دلزده میکند؟ آیا برنامه مطالعاتیتان از رنگوبوی داستانهای آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین خالی است؟ محدود کردن خود به رمانهای اروپا و آمریکای شمالی، مانند رفتن به یک بوفه مکزیکی و بسنده کردن به خوردن نان تورتیلاست. چرا باید چنین کرد؟
من کشورهای «جنوب جهانی» را از راه ادبیات شناختم. علاقهمندی به سفر، پیگیری مزمن اخبار و اشتیاق به مطالعه، آرامآرام مرا به سوی خواندن آثار نویسندگان جهان سوق داد. با این حال، همان صد سال تنهایی بود که بیش از هر چیز، مرا مسحور قدرت ادبیات در گشودن دروازههای یک سرزمین دیگر کرد. ترکیبی از شگفتی، خیال و عطش سفر باعث شد تا کتابی درباره لذت تماشای جهان از دریچه داستان بنویسم.
ماندن در «خانه» ادبی، آسان اما محدودکننده و شاید حتی غیرمنطقی است. بیش از شش میلیارد نفر — یعنی حدود ۸۵ درصد از جمعیت جهان — بیرون از غرب زندگی میکنند؛ پس بیدلیل نیست اگر این بخش از دنیا را «جهان اکثریت» بنامیم. و چه طیف رنگارنگی از روایتها در آن جاری است: پرشور همچون تانگوی بوئنوسآیرس، غنی همچون ادویههای خورش اتیوپی، و زنده و پرنقشونگار همچون بازار پارچهٔ هند. اینها قصههایی هستند که عشق، فقدان، انقلاب و حتی انبههای منفجرشونده، یک فرانکنشتاین کمدی و ارواحی با مواضع سیاسی را در بر میگیرند.
راههای دیگری نیز برای شناختن وجود دارد: روزنامه، پادکست، مستند، برنامههای سفر و…. اما هیچچیز مانند یک رمان خوب نمیتواند روح یک ملت را، فراتر از جغرافیا، به شما بچشاند. رمان میتواند از پسزمینه و منظره فراتر رود و روحیه و جهانبینی یک کشور را آشکار سازد. انتخاب نویسندگانی با تنوع فرهنگی، نژادی و جنسیتی، نهتنها افق دیدتان را وسیعتر میکند، بلکه پیشفرضهایتان را نیز به چالش میکشد؛ این کار، نسخهای برای درمان «کوتهبینی فرهنگی» است.
جنگ داخلی نیجریه در دهه ۱۹۷۰؟ رمان نیمه یک خورشید زرد اثر چیماماندا انگوزی آدیچی را زمین نخواهید گذاشت. در جستوجوی روح سئول؟ هان کانگ، برنده جایزه نوبل، با آثاری چون اعمال انسانی و با تو، بی آنکه بدانم به ژرفای آن میپردازد. میخواهید برشی از زندگی در کوبا را تجربه کنید؟ کارآگاه پلیس، ماریو کُنده، در داستانهای لئوناردو پادورا آماده خدمت است. و این تنها آغاز راه است: نگوگی وا تیونگو، ایزابل آلنده، آرونداتی روی، نجیب محفوظ و عبدالرزاق گورنه، هر یک جهان خود را با انرژی و ظرافتی کمنظیر روایت کردهاند.
استقلال در قرن بیستم، نقطه عطفی برای بسیاری از کشورهای جنوب جهانی بود و تپش مبارزات ضداستعماری هنوز در قلب برخی رمانها احساس میشود. چینوآ آچهبه گفته بود: «تا زمانی که شیرها تاریخنگاران خود را نداشته باشند، تاریخ شکار همواره شکوه شکارچی را روایت خواهد کرد». اکنون این شیرهای ادبی، هم از میهن خود سخن میگویند و هم از اربابان استعماری دیروزشان. سلمان رشدی این پدیده را «امپراتوری پاسخ میدهد» نامیده است.
سیر و سیاحت ادبی من در میان این ۲۰۰ کتاب، هرگز یک تمرین خشک و تکلیفوار نبود. این آثار، سبکبال، پرتعلیق و جذاباند؛ چنانکه تا دیروقت بیدارتان نگه میدارند و نگاهتان را به زندگی دگرگون میکنند. رویارویی با «کانن» ادبیات غرب و رهایی از سلطهٔ آثار انگلیسیزبان، بیش از آنکه «دروازهبانی» باشد، «دروازهگشایی» است. چنین خوانشی، جهان ادبیتان را بزرگتر، غنیتر و هیجانانگیزتر میکند و این افسانههای نخنما را در هم میشکند که آفریقا فقط قحطی و جنگ است، خاورمیانه صرفاً میدان نبرد، و آمریکای لاتین ترکیبی از کارتل، کودتا و کارناوال.
الیف شافاک، نویسنده و کنشگر، از «وسعت سرزمین داستانها» سخن گفته است؛ جایی که مرزی وجود ندارد، سلسلهمراتبی نیست و خبری از «ما» و «آنها» نیست.
منبع: the guardian, Mon 15 Sep 2025
انتشارات زبان علم
حامی کتاب و کتابخوانی
بجنورد
خراسان شمالی